شارژ ایرانسل

فال حافظ


چهارشنبه ۳٠ فروردین ۱۳٩۱
ن : م.رجبی

عاشق عشقم، و حافظ نیز هم

کلمات کلیدی :حافظ

دردم از یار است و درمان نیز هم

دل فدای او شد و جان نیز هم

این که می‌گویند "آن" خوشتر ز حسن

یار ما این دارد و آن نیز هم

یاد باد آن کو به قصد خون ما

عهد را بشکست و پیمان نیز هم

دوستان در پرده می‌گویم سخن

گفته خواهد شد به دستان* نیز هم

چون سر آمد دولت شب‌های وصل

بگذرد ایام هجران نیز هم

هر دو عالم یک فروغ روی اوست

گفتمت پیدا و پنهان نیز هم

اعتمادی نیست بر کار جهان

بلکه بر گردون گردان نیز هم

عاشق از قاضی نترسد می بیار

بلکه از یرغوی* دیوان نیز هم

محتسب داند که حافظ عاشق است

و آصف ملک سلیمان* نیز هم

 

پانوشت: محتسب داند که حافظ عاشق است...

پ.ن:

1- دستان: دستان لغتی است فارسی و معانی در ظاهر متفاوتی برای آن ذکر شده، از حیله و نیرنگ، تا وسیله کوک کردن ساز، داستان و حکایت و سرود و چند معنای دیگر. از ظاهر شعر، معنی داستان و حکایت بیشتر به این بیت می خورد. حضرت حافظ می گوید که: "من در پرده (به معنی راز و رمز) سخن می گویم، و البته بعدا هم به صورت داستان و حکایت همین قصه را بازتعریف می کنم." یعنی به هر حال، حافظ نکته اش را سرراست و مستقیم به مخاطب نمی گوید.

البته این بیت یک معنای دیگری هم می تواند داشته باشد، آن هم اینکه: "من سخنم را با موسیقی (پرده به یک معنا، به عنوان موسیقی و پرده های مختلف آن نیز به کار می رود) بیان کردم، و البته بعدا نیز به صورت نغمه و سرود بیان خواهم کرد." به هر حال، این از معجزات حافظ است که اکثر بیت هایش را می توان چندگانه معنا کرد.

2- یرغو: لغتی است ترکی. معانی متفاوت و در عین حال مشابهی دارد از جمله قاضی، دادگاه، عدلیه و نگهبان. در اینجا، به این خاطر که در مصرع اول، حافظ از قاضی استفاده کرده، احتمالا "یرغوی دیوان"، هم معنی می شود با "نگهبان دادگاه".

3- آصف ملک سلیمان: البته این لغت از نظر معنایی چندان کاربردی ندارد و بدون آشنایی با این کلمه (یا عبارت) معنای بیت مشخص است. با این حال، آصف، پسر برخیا، یکی از دبیران حکومت سلیمان نبی و از دانشمندان بنی اسرائیل است. مفسران عقیده دارند که آن کسی که در قرآن، تخت ملکه سبا را در مدت چشم بر هم زدنی، حاضر می کند، همین آصف بن برخیاست. معنای بیت هم ظاهرا این است که همه از عاشق بودن حافظ خبر دارند، از محتسب شهر گرفته، تا آصف بن برخیا. تقریبا این معنا، شبیه به این ضرب المثل امروزی است که در مورد چیزی که مشهور خاص و عام است، می گویند "حتی خواجه حافظ هم از این قضیه با خبر است".



 

مجله